13 5/2015
Làng miến trong những ngày mưa rét kéo dài

Những ngày này lẽ ra là lúc cao điểm sản xuất miến dong ở Na Rì, tuy nhiên mưa ẩm kéo dài, không có nắng khiến người sản xuất không thể phơi miến. Nhiều mẻ miến vài chục triệu đồng mốc hỏng phải đổ bỏ, nhiều đơn hàng phải từ chối vì không sản xuất được, hụt thu hàng chục tỷ đồng.

Đã gần 10h sáng nhưng làng miến Lùng Vạng, xã Côn Minh (Na Rì) vẫn chìm trong sương ẩm mù mịt. Bà Nguyễn Thị Hậu bồn chồn đứng ngồi không yên tìm tra thông tin dự báo thời tiết. Cơ sở của bà Hậu là một trong số ít những cơ sở chế biến miến dong ở Côn Minh vẫn tráng miến thủ công. Nhưng giờ đây, đồ nghề tráng miến xếp gọn trong góc nhà vì không có nắng để phơi miến. Bà Hậu xót xa: Mấy ngày trước, tôi bỏ tiền mua một tấn bột dong về tráng được năm tạ miến. Trời mưa ẩm, được ba hôm thì mốc xanh, mốc đỏ phải đổ bỏ, mất đứt 30 triệu đồng. Từ cuối tháng 12 tới nay, bà Hậu đã phải từ chối đơn hàng với số lượng khoảng 3 tấn miến, tương đương 150 triệu đồng. Mẻ miến thứ hai bà Hậu phải cho vào trong nhà hong đã hai hôm nhưng vẫn còn ẩm.

Bà Nguyễn Thị Hậu, xã Côn Minh, Na Rì kiểm tra mẻ miến phải phơi tạm trong nhà vì trời mưa ẩm kéo dài

Tại cơ sở Tuấn Phương, đã có kinh nghiệm hơn 20 năm làm miến dong nhưng chị Nguyễn Thị Phương, chủ cơ sở chưa thấy năm nào mưa ẩm kéo dài, ít nắng như năm nay. Cơ sở của chị vừa rồi cũng phải đốt bỏ một mẻ miến trị giá 20 triệu đồng. Trung bình mỗi năm, cơ sở của chị chế biến 20 tấn bột, sản xuất ra 10 tấn miến nhưng năm nay dù đang đợt cao điểm chế biến nhưng gia đình vẫn phải bảo quản bột ướt chờ nắng.

Chị Phương chia sẻ: "Vừa qua, cơ sở chúng tôi ký hợp đồng với một công ty ở Hà Nội để cung ứng 10 tấn miến vào hệ thống siêu thị ở thủ đô. Theo yêu cầu của đối tác thì miến sản xuất sạch và phải phơi nắng hoàn toàn chứ không được sấy. Tuy nhiên, thời tiết thế này thì chắc chắn chúng tôi sẽ không thể đáp ứng được".

Cơ sở Chính Tuyển là một trong những cơ sở chế biến quy mô lớn ở Na Rì với máy móc, thiết bị tráng miến khá hiện đại. Tuy nhiên, những ngày này ông Nông Văn Chính, chủ cơ sở cũng như đang ngồi trên đống lửa. Ông cho biết: "Lượng đơn hàng năm nay gấp đôi năm ngoái với số lượng 180 tấn miến nhưng mưa ẩm thế này chúng tôi cố gắng lắm cũng chỉ sản xuất được 50 tấn. Số đơn còn lại phải từ chối tương đương giá trị khoảng 4 tỷ đồng, tiếc đứt ruột mà không làm thế nào được".

Ông Nông Văn Chính, thôn Lùng Vạng, xã Côn Minh (Na Rì) phải đầu tư mua bạt về che mái phơi miến

Để đối phó với mưa ẩm, ông Chính đầu tư vài triệu đồng mua bạt về che sân phơi miến. Do vậy, cơ sở của ông chưa có miến bị mốc nhưng chất lượng miến thì khó bằng được phơi nắng. Năm nay, cơ sở Chính Tuyển tiêu thụ 1.800 tấn dong củ nguyên liệu, sản xuất ra 270 tấn tinh bột để làm ra 135 tấn miến. Không có nắng để phơi miến nên cơ sở sẽ buộc phải bán đi phần lớn lượng bột với giá chỉ 1.500đ/kg. Bán bột, cơ sở chỉ thu được khoảng 11 triệu đồng/tấn bột nhưng nếu một tấn bột làm ra năm tạ miến cơ sở sẽ thu 25 triệu đồng. Theo ông Chính, ông cũng đã đi tham khảo dây chuyền sấy miến ở một số tỉnh nhưng chi phí đầu tư lên tới gần hai tỷ đồng, quá sức của cơ sở.

Toàn huyện Na Rì có 28 cơ sở chế biến tinh bột và sản xuất miến dong. Vụ dong này các cơ sở đã đầu tư hàng chục tỷ đồng vốn bao tiêu thu mua toàn bộ lượng dong nguyên liệu cho người trồng trên địa bàn với giá từ 1.300đ/kg trở lên. Từ số dong củ, các cơ sở chế biến ra 4.500 tấn tinh bột. Lượng đơn hàng năm nay các cơ sở đã nhận đăng ký, trao đổi với khách hàng trong và ngoài tỉnh là 700 tấn miến dong. Nhưng nếu trời không nắng và mưa ẩm kéo dài các cơ sở sẽ chỉ sử dụng được khoảng 1.000 tấn tinh bột, sản xuất ra khoảng 300 tấn miến tức là chỉ đáp ứng được khoảng 2/3 đơn hàng, hụt thu khoảng 20 tỷ đồng. Số tinh bột còn lại sẽ phải bán về xuôi và bảo quản làm miến rải vụ.

Ông Nông Văn Chính, Chủ tịch Hội dong riềng Na Rì trăn trở: "Cả năm chỉ có vụ chế biến trước Tết Nguyên đán là cao điểm, đơn hàng lớn mà thời tiết cứ thế này, xe chở bột đi bán cứ kìn kìn, xót ruột lắm. Chúng tôi đang nghiên cứu thử nghiệm tự chế biến dây chuyền sấy miến bằng điện, nếu thành công sẽ tiết kiệm được vốn vì giá trị đầu tư chỉ 200 triệu đồng/dây chuyền".

Hiện tại, nghề sản xuất miến dong ở Na Rì mới chỉ cơ giới hóa được ở các khâu nghiền tinh bột, tráng miến còn khâu phơi miến vẫn hoàn toàn thủ công, phụ thuộc thời tiết. Miến phơi phải đủ một ngày nắng thì mới khô và chất lượng tốt. Nếu trời ẩm như những ngày qua thì chỉ sau ba đến bốn ngày sẽ bị mốc hỏng. Theo các hộ chế biến, đối với tinh bột có thể bảo quản ướt từ sáu tháng đến một năm nhưng sản xuất ra miến mà không có nắng hay công nghệ sấy thì sẽ thiệt hại nặng. Tại Na Rì nói riêng và Bắc Kạn nói chung, kỳ cao điểm sản xuất miến rơi vào trước Tết Nguyên đán thường xuyên có mưa ẩm. Ngành khoa học, nông nghiệp và các địa phương cần sớm nghiên cứu có giải pháp kỹ thuật, cơ chế hỗ trợ để các cơ sở chế biến miến dong sấy miến, tránh phụ thuộc thời tiết dẫn tới hụt thu như vừa qua./.

Tác giả: Tuấn Sơn

Nguồn: Báo Bắc Kạn điện tử

DANH MỤC TIN